حسن حسين زاده شانه چى
200
اوضاع سياسى اجتماعى و فرهنگى شيعه در غيبت صغرى (فارسى)
ديدارهاى ديگرى از اين قبيل را ذكر كرده است . « 1 » مسألهء ديگرى كه در ديدارهاى امام ( عج ) با شيعيان موردتوجه قرار داشت ، تعيين و معرفى نائبان و وكيلان بود . غيبت امام ( عج ) ، شيعيان را دچار سردرگمى و بلاتكليفى مىكرد و حتى بسيارى از وكيلان امام عسكرى عليه السّلام ، در شهرهاى مختلف از حقيقت امر اطلاعى نداشتند . نائب امام ، عثمان بن سعيد و وكيلان بغداد نيز ناگزير بودند براى حفظ جان امام و پنهان ساختن وجود آن حضرت تقيه كرده ، سكوت نمايند . در چنين شرايطى امام شخصا براى راهنمايى شيعيان و وكيلان پدرش ، اقدام مىنمود و در ديدارهايى كه توسط فرستادگان خود با برخى شيعيان ترتيب مىداد ، مسألهء نيابت را تبيين ، و وكيلان خود را معرفى مىكرد . سعد بن عبد الله مىگويد كه عدهاى از شيعيان قمى از جمله حسن بن نضر ، پس از شهادت امام عسكرى عليه السّلام دربارهء كار وكيلان دچار ترديد شدند و او براى آگاهى از حقيقت امر راهى بغداد گرديد و در آنجا پس از ديدار با چند تن از وكيلان ، از طريق نامهاى كه به دست او رسيد ، موفق شد در خانهاى با امام ( عج ) ملاقات كند و امام به او فرمود كه در كار وكيلان شك و ترديد به خود راه ندهد . « 2 » امام همچنين در ديدارى كه با قمىها داشت ، به آنها اعلام كرد كه شخصى را در بغداد تعيين مىنمايد كه بعد از آن اموالشان را به او بسپارند و نامههاى امام عليه السّلام را از او بگيرند . « 3 » اين شخص همان عثمان بن سعيد ، نائب اول امام بود . هدف ديگرى كه امام در ديدار با شيعيان دنبال مىكرد ، جنبه آموزشى و تعليمى داشت . او در اين ديدارها به رفع مشكلات و مسائل علمى و آموزش تعاليم دينى توجه مىنمود . بهطور قطع نائبان خاص ، كه باب علم امام عليه السّلام بودند ، براى بهرهگيرى از منبع علم آن حضرت
--> ( 1 ) . همان ، ص 441 . ( 2 ) . كلينى ، همان ، ص 455 . ( 3 ) . صدوق ، همان ، ص 478 .